”Het gaat duidelijk om mensenhandel”.

Voor € 15.500,- zouden van oorsprong Koerdische ouders in Berlijn hun 15-jarige dochter hebben verkocht – aan de familie van haar toekomstige echtgenoot. Een gangbare praktijk, midden in Duitsland, legt de deskundige voor vrouwenrechten Myria Böhmecke in SPIEGEL-ONLINE-interview uit.

SPIEGEL ONLINE: Mevrouw Böhmecke, in Berlijn zouden van oorsprong Koerdische ouders hun 15-jarige dochter Jasmin na de islamitische huwelijksvoltrekking voor € 15.500,- aan de familie van de echtgenoot hebben verkocht. Intussen is de 15-jarige, die nu zwanger is, van haar man gescheiden. Hij zou haar hebben geslagen. Is het een uitzondering, dat er in islamitische families in Duitsland bruidsgeld wordt betaald?

Böhmecke: Nee, dat is naar mijn ervaring niet ongebruikelijk. Exacte aantallen zijn echter moeilijk te verkrijgen, omdat de gedwongen uitgehuwelijkte meisjes, die zich melden bij ”Terre des Femmes”, vaak niet weten of er geld voor hen is betaald. De familie van de bruidegom betaalt het geld o.a. als compensatie voor de arbeidskracht die de familie kwijtraakt als de vrouw het huis uitgaat.

SPIEGEL ONLINE: Kan bruidsgeld vrouwen ook helpen – bijvoorbeeld wanneer ze zich laten scheiden van hun man?

Böhmecke: Oorspronkelijk was het bruidsgeld, de zogenaamde ”mahr”, bij islamitische huwelijksvoltrekkingen inderdaad bedoeld als verzekering voor de vrouw, in geval van een scheiding. De vrouwen hebben van het geld vaak gouden sieraden gekocht. Intussen komt het echter vaak alleen hun familie ten goede.

SPIEGEL ONLINE: De Berlijnse SPD-politica Bilkay Öney toonde zich geschokt over het geval van Jasmin. ”Een bruid verkopen is taboe in Europa. Aan zoiets wil ik helemaal niet denken, dat bestaat niet eens in Turkije”, zei ze. Is deze inschatting realistisch?

Böhmecke: Dat is een volledig verkeerde inschatting. Gedwongen huwelijken zijn in Turkije nog steeds wijd verbreid – en daar komt waarschijnlijk vaak geld aan te pas. Dat een meisje minderjarig uitgehuwelijkt wordt, gebeurt ook vaak, ook al verbieden de wetten in Turkije dat net zo als in Duitsland. De huwelijksvoltrekking vindt dan in het kader van een religieuze huwelijksvoltrekking plaats – zodra het meisje meerderjarig is, wordt het huwelijk ook ”officieel” voltrokken. Overigens vindt een betaling niet alleen in islamitische samenlevingen plaats, ook in India bijvoorbeeld gaat de bruiloft vaak gepaard met een zeer hoog geldbedrag. 

SPIEGEL ONLINE: De familie van Jasmin leek goed geïntegreerd. De vader van het meisje werkte bij de brandweer, een van zijn broers is politieagent. Daardoor is het geval des te moeilijker te begrijpen. 

Böhmecke: Nee. Er bestaat niet per se een verband tussen de gebruikelijke kenmerken van goede integratie en het bewustzijn voor vrouwenrechten. Er bellen heel vaak meisjes naar de individuele hulp van ”Terre des Femmes” die voorbeeldig lijken te zijn geïntegreerd, perfect Duits spreken en naar school gaan.

SPIEGEL ONLINE: Valt er überhaupt juridisch tegen bruidsgeld op te treden? De families zouden immers kunnen beweren dat men gewoon de armere familie ondersteund zou hebben opdat de bruiloft kan worden betaald.

Böhmecke: Het geval van de 15-jarige in Berlijn is alleen daarom al onwettig, omdat het om een minderjarige gaat. Bovendien heeft de familie van de man immers tegenover ”BILD” en de ”Berliner Zeitung” openlijk beweerd, dat ze het meisje gekocht zou hebben. Het gaat dus heel duidelijk om mensenhandel.

SPIEGEL ONLINE: Een notaris zou naar het schijnt schriftelijke hebben bevestigd, dat het zorgrecht voor de 15-jarige overgaat naar de familie van de man – is dat houdbaar voor de rechtbank?

Böhmecke: Nee. Als het zorgrecht wordt veranderd, zouden de kinderbescherming en de rechtbank voor familierecht moeten zijn ingeschakeld. Dat zou dan een heel ander geval zijn.

SPIEGEL ONLINE: Jasmin zegt, dat ze vrijwillig getrouwd zou zijn, omdat ze verliefd was. Verandert dat het geval volgens u?

Böhmecke: Niet echt. Het is in Duitsland vanuit zeer zinnige redenen verboden dat minderjarigen trouwen, gewoon omdat ze de reikwijdte van deze beslissing niet kunnen inschatten. Het geval van Jasmin laat dat heel duidelijk zien: haar man zou haar hebben geslagen, ze heeft hem na hele korte tijd weer verlaten.

SPIEGEL ONLINE: Welke consequenties eist u?

Böhmecke: Op scholen moet meer geïnformeerd worden. Er moeten scholingen komen voor leraren en voor medewerkers van de kinderbescherming. In het geval van Jasmin is er heel veel fout gegaan. Het meisje is volgens de berichten niet meer regelmatig naar school gegaan. Zoiets mag niet gebeuren – er moeten controles plaatsvinden. Het is een schandaal, dat een meisje midden in Duitsland versjacherd kan worden. 

SPIEGEL ONLINE: Hoeveel gevallen van gedwongen huwelijken heeft u het afgelopen jaar geregistreerd?

Böhmecke: Bij ”Terre des Femmes” hebben zich de afgelopen drie jaar meer dan 500 vrouwen en meisjes gemeld, die met een gedwongen huwelijk of met geweld in naam van de ”eer” werden bedreigd. Een derde deel van deze vrouwen werd al met de dood bedreigd.

SPIEGEL ONLINE: Wat gebeurt er met vrouwen, die op het moment van huwelijksvoltrekking al naar andere landen, bijvoorbeeld naar Turkije, werden overgebracht? 

Böhmecke: Ze zijn in de meeste gevallen voor ons verloren, in ieder geval, als ze niet het Duitse staatsburgerschap bezitten. Hun paspoort en mobiele telefoon worden meestal van hen afgepakt. En de Turkse autoriteiten hebben nauwelijks interesse om zich met gedwongen huwelijken te bemoeien – en al helemaal niet op het platteland.

Over Myria Böhmecke:

Myria Böhmecke werd geboren in 1973. Ze is chef van de afdeling ”Geweld in naam van de eer” van ”Terre des Femmes”. Ze werkt sinds 2001 bij de mensenrechtenorganisatie, was van 2001 tot 2008 verantwoordelijk voor de afdeling ”individuele hulp” en heeft op dit werkgebied vooral vrouwen en meisjes geadviseerd die met geweld te maken kregen. Van 2004 tot 2006 leidde ze de landelijke campagne van ”Terre des Femmes” over het thema ”Nee tegen de misdaad in naam van de eer”.

Bron:

http://www.spiegel.de/panorama/justiz/0,1518,690766,00.html

Interview: Anna Raimann

Vertaald uit het Duits door:

E.J. Bron