Henryk M. Broder: ”Sarrazin spreekt uit wat anderen vermoeden”

Al dagenlang wordt er heftig gediscussieerd: vandaag verscheen het Duitsland-boek van het bestuurslid van de Deutsche Bundesbank Thilo Sarrazin (SPD). Over de omstreden theses spraken wij met een andere provocateur, de schrijver en publicist Henryk M. Broder.

HNA: Kent u Thilo Sarrazin eigenlijk persoonlijk?

Broder: Ja, mijn indruk was: hij is een intelligent, beschaafd, nadenkend mens, die inderdaad graag zijn meningen gewaagd toespitst. Een absoluut positieve indruk.

HNA: Is het niet merkwaardig, dat iedereen zich al dagenlang opwindt over een boek, dat pas vanaf vandaag te koop zal zijn?

Broder: We maken een fenomeen van massahysterie mee. Ik kijk daar met ontsteltenis naar. Ik kan me geen enkel geval herinneren, dat zich zelfs een Bondskanselier met de publicatie van een boek heeft bemoeid en dan ook nog met de zin, dat dit boek ”niet behulpzaam” zou zijn. Als ze nu beginnen boeken erop te beoordelen of ze ”behulpzaam” zijn of niet, zouden ze vermoedelijk 95% van alle boeken kunnen vernietigen. Het komische eraan is, dat onze samenleving ”eigengereide denkers” toch zo waanzinnig waardeert. Als iemand zegt, die denkt ”ongemakkelijk”, dan is hij automatisch al een publieke held. Dat klopt allemaal niet. De waardering van de ”eigengereide denkers” bestaat in werkelijkheid slechts zo lang tot zij en de andere provocateurs zich aan de regels houden. Ik vind het absoluut bedenkelijk, dat een hele samenleving dwars door alle partijen en verenigingen heen zich op een man stort, en zelfs niet eens het begin van bereidheid laat zien om zich met datgene bezig te houden wat hij schrijft.

HNA: Dat klopt toch niet helemaal. De thesen van Sarrazin zijn immers bekend, ze worden alleen afgewezen: dat moslims zogenaamd niet willen integreren. Dat ze onderwijs weigeren. Dat ze onze samenleving meer schaden dan baten. Aanstootgevend is toch alleen al de generalisatie.

Broder: Je komt er niet omheen algemene uitspraken te doen. We spreken immers ook van ”de Duitsers” zonder daar aanstoot aan te nemen. Iedere bewering van Sarrazin is of bewijsbaar of wekt toch de schijn van aannemelijkheid. Natuurlijk schetst hij een extreem negatief beeld. De mensen, die over hem heen vallen, doen dat om twee redenen: om hem tot zwijgen te brengen en om bij zichzelf twijfel de kop in te drukken. Twijfel aan hun politiek tot nu toe. Sarrazin spreekt uit wat anderen vermoeden, maar geen notitie van zouden willen nemen. Dat is zijn misdaad.

HNA: Taboethema’s zijn immigratie en integratie bij ons toch niet echt.

Broder: We hebben immers ook geen probleem met migratie op zich. De discussie is geconcentreerd op de moslims. En dat heeft redenen, die in de cultuur liggen, die ze hebben meegenomen naar de Bondsrepubliek. Dat we deze problemen niet hebben met Chinezen, Vietnamezen, Thai en Japanners zegt toch al genoeg. 

HNA: En toch is zo’n kritiek niet te generaliseren. U kent toch zeer waarschijnlijk net als ik persoonlijk moslims, die u nadrukkelijk tegen de kritiek van Sarrazin in bescherming zou nemen. Margot Käßmann noemt de kritiek van Sarrazin dan ook ”mensenverachtend”. 

Broder: Natuurlijk bestaan er ook zulke moslims. Sarrazin kent ze ook. Ik weet niet of hij zegt ”alle moslims” of ”alle Turken”. Hij spreekt van de ”islamitische migratie”, van de ”islamitische cultuur”. En dat betekent uiteraard niet, dat hij daarmee iedere individuele moslim bedoelt. Overigens: als mevrouw Käßmann ”mensenverachtend” zegt, dan kan ik alleen maar zeggen: het is mensenverachtend om bezopen achter het stuur te zitten. Want dan kan iemand echt het haasje worden. Iedereen houdt zich nu bezig met Thilo Sarrazin om een paar morele punten te scoren. Zelfs als hij generaliseert: wanneer heeft er voor het laatst een eermoord binnen het milieu van boeddhistische of joodse immigranten plaatsgevonden? Of bij de Roemeense christenen, die naar de Bondsrepubliek zijn toegekomen? Daar zijn ook moeilijkheden, van alles en nog wat. Maar hele bepaalde culturele uitdrukkingen zijn in de Bondsrepubliek helaas het kenmerk van de moslims geworden. Dat betekent niet, dat alle moslims zo zijn. En ik ken ook genoeg moslims, die ontsteld zijn over datgene wat er in hun milieu hier plaatsvindt. Maar in zoverre is de generalisatie van Sarrazin gefundeerd.

HNA: Men kan zich immers slechter tegen applaus dan tegen kritiek verweren. Denkt u, dat Thilo Sarrazin ook applaus uit de verkeerde hoek krijgt?

Broder: Zeker. Het is het esthetische probleem aan dit verhaal, wanneer de NPD voor hem applaudisseert. Het gaat er immers niet om dat men tegen immigratie is. Geen enkel Duits gezin kan vier weken in Antalya doorbrengen voor € 500,- , maar tegelijkertijd de mensen in Antalya het recht ontzeggen om naar Rostock of Lübeck te trekken en daar fatsoenlijk betaald te worden. Onze welvaart is geen eenrichtingverkeer. Maar men moet uiteraard de voorwaarden voor immigratie vastleggen. En wanneer nu de NPD jubelt, is dat zeker onaangenaam. De NPD is er gewoon op tegen dat er buitenlanders of vreemdelingen hier naartoe komen. En deze positie kan men niet delen. Daar zou Thilo Sarrazin inderdaad een heel duidelijk antwoord op moeten geven om zich van deze vrienden te ontdoen. 

HNA: Het is opvallend, dat de zogenaamde stamtafel aan de kant van Sarrazin staat, terwijl bijna alle politici verontwaardigd staan te schreeuwen. Hoe verklaart u dat?

Broder: Dat is immers niet alleen in dit geval zo. We hebben te maken met een groeiende kloof tussen de basis en de elites. Ik zie al jarenlang, dat het gewone volk intelligenter is dan de politici, die in zijn naam spreken. Dat is zo op heel veel gebieden. De mensen vermoeden, dat er iets verkeerd gaat. Ze kunnen zich misschien niet zo goed uitdrukken als Thilo Sarrazin, maar het zijn angsten die politici serieus zouden moeten nemen. Die hebben echter grotendeels afscheid genomen van de werkelijkheid. In dat opzicht sta ik helemaal aan de kant van de stamtafel en van het ”domme” volk en niet aan de kant van de intelligente elites. 

HNA: Waarom krijgen partijen het probleem niet onder controle?

Broder: Ze krijgen toch veel andere dingen ook niet onder controle – van de forenzentoeslag via de toeslag voor een eigen huis tot aan het statiegeld op blikjes toe. Het is een weg van de hulpeloosheid. Waarom hen het niet lukt? Ik weet het niet. Ik denk, dat een land met 16 ministers-presidenten en vier tot vijf verkiezingen per jaar gewoon onregeerbaar is – wat in principe ook sympathieke trekjes heeft. Ik denk, dat een samenleving pas dan rijp is, als zij geen regering nodig heeft. Als ze de regering buiten werking zouden stellen en het land aan Disneyland verhuren, dan zou alles in principe toch gewoon zo verdergaan als nu. En wel daarom, omdat de samenleving gestabiliseerd is. Ik weet het, het is een frase, maar toch is het zo: de politici hebben het contact met de werkelijkheid verloren. Als deze mensen niet regelmatig boodschappen doen, als ze niet weten hoeveel een pakje boter bij de Aldi kost, als ze niet weten hoe een verwaarloosde voetgangerszone in het Ruhrgebied er uit ziet – dan hebben ze geen relatie tot de werkelijkheid. En als ze nu zouden toegeven dat er iets fout gaat, zou immers ook direct de vraag komen: Waarom hebben jullie dat niet eerder gemerkt?

HNA: Wat zal het boek van Sarrazin teweegbrengen?

Broder: Eerst niets, behalve dat er een openbare discussie komt. De reacties op Sarrazin laten me vooral zien, dat de politici vergeten zijn dat een democratie niet van juiste, maar van verkeerde meningen leeft. Over juiste meningen is er altijd een consensus. Dan is het meteen rustig. Verkeerde meningen echter provoceren altijd een discussie. Er bestaan uiteraard ook verkeerde meningen, die niet eens een weerwoord waard zijn. Maar datgene, wat Sarrazin schrijft, ligt binnen het democratische spectrum. De poging om Sarrazin tot zwijgen te brengen of hem in diskrediet te brengen, zal nieuwe Sarrazins tevoorschijn brengen. 

Over Henryk M. Broder: http://de.wikipedia.org/wiki/Henryk_M._Broder 

Bron:

http://tinyurl.com/3ykaprx

Interview: Tibor Pésza

Vertaald uit het Duits door:

E.J. Bron

Share/Bookmark